(World Science Day) 10 नोव्हेंबर रोजी ‘जागतिक विज्ञान दिन’ का साजरा करतात?

10 November 2019, World Science Day information in Marathi

0
world science day information
world science day information

World Science Day – Maharashtra News | MahaNews

शांतता आणि विकासासाठी दरवर्षी 10 नोव्हेंबरला ‘जागतिक विज्ञान दिन’ (World Science Day) म्हणून साजरा केला जातो. समाजातील विज्ञानाची भूमिका अधोरेखित करणे हा त्याचा हेतू आहे. याद्वारे विज्ञानाचा परिणाम सामान्य माणसाच्या जीवनात दिसून येतो. यावर्षी जागतिक विज्ञान दिनानिमित्त थीम म्हणजे “मुक्त विज्ञान, कोणीही मागे नाही” आहे.

शांतता आणि विकासासाठी जागतिक विज्ञान दिन लोकांना विज्ञानातील घडामोडींविषयी माहिती देण्याच्या उद्देशाने कार्य करतो. ज्याला आपण घरी म्हणतो त्या उल्लेखनीय, नाजूक ग्रहाची समज वाढवण्यासाठी आणि समाज अधिक टिकाऊ बनवण्यामध्ये वैज्ञानिकांच्या भूमिकेचे देखील खुप महत्त्व आहे.

जागतिक विज्ञान दिन शांतता आणि विकासाने जगभरातील विज्ञानासाठी अनेक प्रकल्प, कार्यक्रम आणि निधी तयार केला आहे. या दिवशी जागतिक विज्ञान दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रम शाळा, महाविद्यालये, सरकारी कार्यालये आणि खाजगी संस्थांमध्ये सुशोभित केले जातात.  

जागतिक विज्ञान दिन कधी साजरा केला जातो?

दरवर्षी 10 नोव्हेंबरला जगातील अनेक देशांमध्ये शांतता आणि विकासासाठी ‘जागतिक विज्ञान दिन’ (World Science Day) साजरा केला जातो. याअंतर्गत शांतता आणि विकास कामांमध्ये विज्ञानाचे योगदान सांगितले जाते.

जागतिक विज्ञान दिनाचा इतिहास:

हे उल्लेखनीय आहे की आंतरराष्ट्रीय विज्ञान परिषदेच्या व युनेस्कोच्या जागतिक परिषदेच्या अनुषंगाने 1999 मध्ये बुडापेस्टमध्ये हा दिवस संयुक्तपणे साजरा करण्यात आला. युनेस्कोने जगभरातील विज्ञानाच्या फायद्यांविषयी जनजागृती करण्यासाठी या दिवसाची स्थापना केली.

2001 मध्ये संयुक्त राष्ट्र शैक्षणिक, वैज्ञानिक व सांस्कृतिक संघटनेने (युनेस्को) जागतिक विश्व दिन जाहीर केला आणि 2002 मध्ये प्रथम जागतिक विज्ञान दिन साजरा करण्यात आला.

जागतिक विज्ञान दिनाचे (World Science Day) उद्दीष्टे :

1. शांतता आणि विकास कामांमध्ये विज्ञानातील योगदानाबद्दल जनजागृती करण्यासाठी शांती आणि विकास हा जागतिक विज्ञान दिन साजरा केला जातो. 

2. देशांमधील सामायिक विज्ञानासाठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय एकता वाढवणे.

3. या दिवशी राष्ट्रीय व इतर विज्ञान प्रयोगशाळा, विज्ञान अकादमी, शाळा व महाविद्यालये व प्रशिक्षण संस्था अशा सर्व विज्ञान संस्थांमध्ये विविध वैज्ञानिक उपक्रमांशी संबंधित कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

4. समाजांच्या हितासाठी विज्ञानाच्या वापरासाठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय वचनबद्धतेचे नूतनीकरण करणे.

5. विज्ञानासमोरील आव्हानांकडे लक्ष वेधणे आणि वैज्ञानिक प्रयत्नांना पाठिंबा दर्शविणे.

जागतिक विज्ञान दिन (World Science Day) थीम :

यावर्षी जागतिक विज्ञान दिन थीम म्हणजे “मुक्त विज्ञान, कोणीही मागे नाही”. ओपन सायन्स हा वैज्ञानिक समुदायामध्ये ज्वलंत विषय आहे, जो गैर-वैज्ञानिक समुदायाकडून लक्ष वेधून घेत आहे. संयुक्त राष्ट्रांचे म्हणणे आहे की ओपन सायन्स ही वैज्ञानिक संशोधन आणि सर्वांना माहिती मिळवून देणारी वाढती जागतिक चळवळ आहे. 

“मुक्त विज्ञानात वैज्ञानिक सहकार्य आणि शोधात लक्षणीय वाढ करण्याची आणि चांगल्या-अनुकूलित तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्यास सुलभता आहे. टिकाऊ विकास लक्ष्ये साध्य करण्यासाठी हा गेम चेंजर ठरू शकतो, विशेषत: आफ्रिका, विकसनशील देश आणि स्मॉल आयलँड डेव्हलपिंग स्टेट्स (SIDS),” असे जागतिक संस्थेने म्हटले आहे.

मागील 7 वर्षाचे जागतिक विज्ञान दिनाचे (World Science Day) विषय / थीम :

1. वर्ष 2019 मध्ये जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम “मुक्त विज्ञान, कोणीही मागे नाही आहे.

2. वर्ष 2018 सालच्या मधील जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम होती “विज्ञान, मानवी हक्क”.

3. वर्ष 2017 सालच्या जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम होती “ग्लोबल अंडरस्टँडिंगसाठी विज्ञान”

world science day
world science day

4. वर्ष 2016 सालच्या जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम होती “सेलिब्रेटिंग सायन्स सेंटर अँड सायन्स म्युझियम (सेलिब्रेटिंग चिन्हे सेंटर अँड सिन्स म्युझियम)”.

5. वर्ष 2015 सालच्या जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम होती “शाश्वत फॉर ए टिकाऊ भविष्य”

6. वर्ष 2014 सालच्या जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय / थीम होती मानवी जीवनाच्या निश्‍चित भविष्यासाठी “विज्ञानाने भरलेले दर्जेदार शिक्षण”

7. वर्ष 2013 सालच्या जागतिक विज्ञान दिनाचा विषय होता “पाणी सहकार्याचे विज्ञान: सामायिकरण डेटा, ज्ञान आणि नवीन उपक्रम”

भारतात विज्ञान दिवस केव्हा साजरा केला जातो?

राष्ट्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालय आणि विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या संयुक्त विद्यमाने दरवर्षी 28 फेब्रुवारी रोजी राष्ट्रीय विज्ञान दिन साजरा केला जातो आणि विज्ञानाच्या फायद्यांविषयी समाजात जागरूकता निर्माण व्हावी आणि वैज्ञानिक विचारसरणी निर्माण व्हावी या उद्देशाने. 28 फेब्रुवारी 1928 रोजी सर सी.व्ही. रमण यांनी त्यांचा शोध जाहीर केला. या शोधासाठी त्यांना 1930 मध्ये नोबेल पारितोषिक देण्यात आले होते.

जर तुम्हाला हे आरटीकल आवडले असले तर कमेंट द्वारे जरूर कळवा. आणखीन काही जाणून घ्यायचे असल्यास किंवा काही प्रश्न विचारायचे असतील तर तुम्ही कमेंट्स द्वारे आम्हाला जरूर कळवू शकता.

अश्याच ताज्या बातम्यांसाठी महान्यूज संकेतस्थळाला भेट देत राहा.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here